Wie lui is moet slim zijn.

_KH_4246a

Het zou op het wapenschild van de koekoek kunnen staan. Hoewel, het is misschien toch wat denigrerend voor deze wonderlijke vogel. Ik ben alvast een grote fan.

De boerenzwaluw heb ik al zien rondvliegen, de zwartkop zingt weer volop in mijn tuin. Maar de lente begint voor mij toch pas echt als ik de koekoek heb horen roepen in het natuurgebiedje thuis achter. Elk jaar heb ik dezelfde reactie en valt mijn activiteit, wat die ook is op dat moment, even stil om even te luisteren. En bij de volgende “koekoek” die ik dan hoor weet ik het weer. Het is weer lente.

Race.

Mijn bewondering werd nog groter na het lezen van (het overigens aan te raden) boek van Nick Davies die deze soort grondig bestudeerde (en nog doet denk ik). Zoals je weet legt onze koekoek zijn eitjes in nesten van andere soorten die de jongen dan verder grootbrengen. Een simpele zin waar een wonderbaarlijke wereld achter schuil gaat. Want er is als het ware een race bezig tussen enerzijds onze koekoek en anderzijds de waardvogels. De koekoek moet zijn gedrag voortdurend aanpassen om zijn gast te misleiden. En die gast doet er op zijn beurt alles aan om te voorkomen dat er een koekoeksjong in haar nestje terecht komt.

Piepjes.

 

Een kleine greep uit de wonderbaarlijke wereld van de koekoek.

Waarom blijft de waardvogel zo veel voedsel aanbrengen ook al zit er maar één jong in haar nest ?

Zoals je wellicht weet kiepert het jong van de koekoek de andere eieren of jongen als hij uit het ei komt zo snel mogelijk uit het nest. Zo blijft hij alleen over en krijgt hij alle voedsel toegestopt. Dat is nodig want hij moet nog stevig groeien. Maar als de waardvogel maar enkele jongen moet voeden in plaats van een vol nestje dan brengen ze minder voedsel. De aanbreng van voedsel wordt gestimuleerd door bedelende jongen met opengesperde snaveltjes. Als er dan vier of vijf jongen in het nest zitten zijn er altijd wel een paar die als de ouders toekomen hun bekje opensperren. Maar onze koekoek zit daar alleen, dus gaat er maar één snavel open. De oplossing is simpel en enorm vindingrijk tegelijk. Onze jonge koekoek bootst als de waardvogel aankomt met voedsel het geluid van een vol nest met jongen na.

Past een koekoek de kleur van zijn eieren aan, aan die van de waardvogel ?

Om te voorkomen dat de waardvogel het ei van de koekoek er dadelijk uitkiepert moet het heel goed gelijken op dat van die soort. Koekoekseieren hebben dan ook heel veel verschillende kleuren. Maar hoe weet een koekoek nu welk ei hij in welk nest moet leggen ? En past hij de kleur dan aan ? Neen, elke koekoek legt steeds dezelfde eieren. Maar ze kiezen wel steeds voor dezelfde waardvogel. Er zijn dus koekoeken die altijd hun ei leggen in het nest van bijvoorbeeld kleine karekieten. Weer anderen kiezen steeds voor graspiepers en zo voort. Voor elke soort zijn er dus gegadigden. En door evolutie is de kleur van deze groep koekoeken aangepast aan de soort waar ze steeds voor kiezen. En de mannetjes hoeven trouwens niet te letten met welk wijfje ze paren. Want het zijn de genen van de vrouwtjes die de kleur van de eieren bepalen.

En zo kan ik verhalen en feiten blijven opsommen. Maar dan wordt mijn post veel te lang. Ik zou zeggen lees dat boek eens en stap zo mee in de wonderbaarlijke wereld van onze koekoek. En dan zal je net als ik bij het horen van de roep van deze rakker bewonderend en nederig knikken.

koekoek 3

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s